Rzadki storczyk

Początek sierpnia w lasach Pogórza Dynowskiego to raczej okres zbioru grzybów niż stwierdzenia kwitnących roślin, szczególnie w ciemnych i ubogich w runo siedliskach grabowo – bukowych, a tym bardziej jodłowych. Jednak takie miejsca mogą nas zaskoczyć występowaniem rzadkich roślin. Do nich należy jeden z polskich chronionych storczyków. Rozpoczyna kwitnienie na początku sierpnia i jeśli nie zostanie zgryziony przez jeleniowate, można go spotkać w takiej fazie aż do końca miesiąca. Nie należy też do łatwych w znalezieniu, choć może być okazały wielkością, to kolorystycznie sama nazwa gatunkowa określa go jednoznacznie. Nie można było zdecydowanie wytypować siedlisk, gdzie on mógł występować, stwierdzenie na pogórzu tych storczyków to raczej przypadek. W czterech podobnie zacienionych, dość wilgotnych i eutroficznych siedliskach zinwentaryzowałem 131 pędów. Najokazalsze kruszczyki sine (Epipactis purpurata) rosły w dość jasnym siedlisku Drohobyczka Sikorówka, a najsłabsze z zamierającymi stożkami wzrostu, w ciemnym, jodłowym skraju potoku na Wybrzeżu. Gatunek podlega ochronie ścisłej, posiada status R - rzadki, potencjalnie zagrożony wymarciem.

Kruszczyk siny (Epipactis purpurata)

 

Kruszczyk siny (Epipactis purpurata)

 w bukowym młodniku mocno ocienionym

 

Kruszczyk siny (Epipactis purpurata)

 siedlisko z najokazalszymi storczykami

Kruszczyk siny (Epipactis purpurata) kwiatostan

Kruszczyk siny (Epipactis purpurata)  

kwiatostan zgryziony  przez jeleniowate

Wykres liczebności w czterech siedliskach

Siedliska występowania kruszczyka sinego.

 

 
 

 

 

 

 

Ostrożeń siwy w rezerwacie Broduszurki

To już kolejny ostrożeń z rezerwatu Broduszurki. Pora kwitnienia to koniec lipca i jest nie do pomylenia z ostrożeniem łąkowym, który kwitnie w maju. Ponadto różni się od niego pokrojem i kolorem liści. Jest o tej porze roku ciekawym uzupełnieniem masowo kwitnących na żółto tojeści. Ostrożeń siwy kwitnie w południowej części torfowych łąk i jest często odwiedzany przez owady. Jest raczej rzadko spotykany na pogórzu. Siedlisko wskazuje na wysokie wymagania wodne, które w tym rezerwacie z każdym rokiem się pogarszają.

 

Ostrożeń siwy (Cirsium canum) w fazie pąka i rozwiniętego koszyczka

Ostrożeń siwy (Cirsium canum), koszyczek i owocostany

Ostrożeń siwy (Cirsium canum), pokrój rośliny

 

Ostrożeń siwy (Cirsium canum), ulistniona łodyga
 

 

 

 

 

Lipcowe Połoniny

Szata roślinna Połoniny Caryńskiej zmienia się dość dynamicznie a ogranicza ją krótki okres wegetacyjny i niezwykle kapryśna pogoda. Rzadkie rośliny można spotkać idąc szlakiem z Brzegów Górnych do Ustrzyk Górnych. Pogoda w tym dniu dopisała, a wczesne wejście na grań umożliwiło zrobienie kilku ciekawych zdjęć z Kruchego Wierchu. Tam też można usiąść na ławeczkach, wypić kawę i nacieszyć oczy niespotykanymi widokami. A już widok na samym wierchu pięknej rośliny-kwitnącej lilii złotogłów, był wielkim zaskoczeniem.

Goździk skupiony (Dianthus compactus)

Szarota leśna (Gnaphalium sylvaticum)

Jastrzębiec pomarańczowy (Hieracium aurantiacum)

Pępawa wielkokwiatowa (Crepis conyzifolia)

Lilia złotogłów (Lilium martagon)

Połonina Caryńska, widok na Kruchy Wierch

  

Zioła i kwiaty na 15 sierpnia

Kolejny już bukiet wykonany z roślin, tym razem przywiezionych z Podkarpacia. Pochodzą z naszego ogrodu. Tradycyjnie zostały poświęcone i warto przytoczyć cytat z dzisiejszej uroczystości:

"Pobłogosław † przyniesione do Ciebie pierwociny zieleni tego roku, młode pędy zbóż, trawy, zioła i kwiaty. Zachowaj je od suszy, gradu, powodzi i wszelkiej szkody, aby wzrastały, radowały oczy, przynosiły jak najobfitszy plon i mogły służyć zdrowiu ludzi i zwierząt"

Bukiet wykonany z roślin z Podkarpacia. 

Skład gatunkowy:

owies zwyczajny - Avena sativa

czosnek pospolity - Allium sativum

kalina koralowa - Viburnum opulus

winorośl właściwa typowa - Vitis vinifera

leszczyna pospolita - Corylus avellana

pigwa pospolita - Cydonia oblonga

parczelina trójlistkowa -  Ptelea trifoliata

barszcz zwyczajny - Heracleum sphondylium

skwarota szorstka - Heliopsis scabra*

sadziec konopiasty - Eupatorium cannabinum

* skwarota szorstka to inaczej heliopsis słoneczny, heliopsis szorstki, słoneczniczek szorstki, słoneczniczek zwyczajny 

 

Inwentaryzacja kruszczyka

 Kolejna inwentaryzacja kruszczyka szerokolistnego to niestety stwierdzenie spadku liczebności storczyków. Siedlisko przy ulicy Filipowicza w Białymstoku, pomimo pozornej stabilności, zmienia się. Świadczy o tym mała liczba kwitnących storczyków oraz coraz mniej form wegetatywnych. Być może  tak jak spontanicznie się pojawiły po wykonaniu chodnika, tak samo szybko zanikną, tak to bywa z takimi efemerycznymi roślinami. Widać nadal wyraźnie wpływ kilku mrowisk mówki rudej, które roznoszą nasiona i dlatego jest tam najwięcej storczyków. Natomiast jest nowe stanowisko oddalone o kilka kilometrów, gdzie kruszczyki  (4 rośliny) wyglądają naprawdę okazale. 

Kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine) z ul. Filipowicza

Kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine) z Łubnik

 

Etnobotanika Oktawy Bożego Ciała

 Koniec Oktawy Bożego Ciała to możliwość poznania nowych roślin, tym razem z torowiska na Nowym Mieście w Białymstoku. Tradycja zbioru i wykonania wianków jest od lat kultywowana choć niestety zanika. Wianek po poświęceniu będzie zgodnie z tradycją powieszony w oknie, nad drzwiami wejściowymi lub zatknięty za obraz i przechowywany do następnej Oktawy. Pomimo suszy rośliny bardzo dobrze znoszą takie ruderalne siedlisko i wszystkie kwitnące znalazły się w wianku. W sumie 12 gatunków, z czego największe problemy z właściwym oznaczeniem były z cieciorką pstrą, która zmieniła miejsce w systematyce i teraz nazywa się topornicą. 

Kwiaty przed uwiciem

4 wianki przed złożeniem

Uwite i przygotowane do święcenia wianki  z następujących roślin:

rezeda żółta (Reseda lutea)
ostróżeczka polna (Consolida regalis) 
żmijowiec zwyczajny (Echium vulgare)
koniczyna białoróżowa (Trifolium hybridum)
koniczyna dwukłosowa (Trifolium alpestre)
groszek łąkowy (Lathyrus pratensis)
pyleniec pospolity (Berteroa incana)
rumian polny (Anthemis arvensis)
świerzbnica polna (Knautia arvensis)
pięciornik srebrny (Potentilla argentea) 

komonica zwyczajna (Lotus corniculatus)

 topornica pstra (Securigera varia) cieciorka pstra (Coronilla varia)

Kukułka Fuscha

 Podkarpackie siedlisko storczyków się nie zmienia. Usychający grab mocno trzyma się i dzięki temu nadal istnieje szansa, na spotkanie w kolejnych latach tej ciekawej rośliny. W dolinie rzeki w różnych miejscach jest dość pospolity, nawet tak nietypowych, jak leśna droga. Zebrane zdjęcia pokazują różną formę rozwoju. Akurat ten storczyk to forma albinotyczna. Gatunek kukułka Fuscha podlega ochronie ścisłej.

Kukułka Fuchsa (Dactylorhisa fuchsii) - 20 maj

Kukułka Fuchsa (Dactylorhisa fuchsii) - 7 czerwiec

Kwiatostan kukułki Fuchsa (Dactylorhisa fuchsii) - 7 czerwiec

Kukułka Fuchsa (Dactylorhisa fuchsii) - 14 lipiec

Kukułka Fuchsa (Dactylorhisa fuchsii) - 10 październik

Kukułka Fuchsa (Dactylorhisa fuchsii) - forma juwenilna z 20 maja