Jodła na Chełmie

 Rośnie sobie samotna jodła na Chełmie, przysiółku wsi Śliwnica. Nic by nie było w tym nadzwyczajnego, gdyby nie jej lokalizacja. Po wyrębie pozostała tam sama, górując nad pozostałymi drzewami. Jest celem wielu wędrówek i wycieczek rowerowych. Widać ją doskonale z pobliskich wzgórz, takich jak choćby, od strony północnej, z Mechowej Góry. Jodła pospolita Abies alba jest jedynym gatunkiem z rodzaju jodła Abies,  który występuje naturalnie w południowej części Polski. Drugi już rok z rzędu cierpi z braku opadów, zrzuca ogromne ilości igieł, tworząc brązowe dywany w środku lata. Szkoda, bo to jedno z piękniejszych drzew naszych lasów.

Panorama doliny Sanu z Mechowej Góry

Widok na przysiółek Chełm z Woli Rzeplińskiej

Samotna jodła na Chełmie z Mechowej Góry

Jodła na Chełmie widok od strony "Siwego Krzyża"

Widok wzgórza z drogi na Hucisku Nienadowskim

Samotna jodła na Chełmie

Widok imponującej jodły z Chełmu

Fraktalne oblicze ostrożenia

 Na pierwszy rzut oka nic nadzwyczajnego, jeden z wielu gatunków ostrożeni. Jednak jak się przyjrzeć fazie nierozwiniętego pąka można dostrzec cechy, które da się opisać matematycznym pojęciem-fraktal! Ułożenie listków okrywy koszyczka jest samopowtarzalne, nie daje się opisać w sposób tradycyjnej geometrii Euklidesowej, ale uwzględnia prostą definicję rekurencyjną i co najważniejsze ma nietrywialną strukturę. Mowa o niezwykłej rzadkości, do której udało się dotrzeć w tym roku na górze Kopystańka. Ostrożeń siedmiogrodzki to roślina potencjalnie zagrożona wymarciem. Występuje w kilku miejscach na Pogórzu Przemyskim i Dynowskim. W niezwykle bogatym siedlisku występuje również sporo rzadkich motyli jak choćby modraszek telejus, dla którego rośliną żywicielską jest krwiściąg lekarski. Siedlisko godne polecenia, ale żeby zobaczyć w pełni rozwinięte kwiatostany ostrożenia siedmiogrodzkiego należy się tam udać pod koniec lipca.

Widok na górę Kopystańkę

 

Ostrożeń siedmiogrodzki (Cirsium decussatum)

Ostrożeń siedmiogrodzki (Cirsium decussatum) w fazie nierozwiniętego koszyczka

Ostrożeń siedmiogrodzki (Cirsium decussatum) z częściowo rozwiniętym koszyczkiem

Bukwica zwyczajna (Betonica officinalis) 

Siedlisko ze szczytu góry Kopystańka

Modraszek telejus (Phengaris teleius) 

na kwiatostanie krwiściąga lekarskiego (Sanguisorba officinalis)

 

Storczykowy zakątek

 Coroczna inwentaryzacja ciekawych siedlisk z łęgów rzeki Śliwnicy to kolejne rzadkości z rodziny storczykowate. Na obszarze kilku arów można spotkać prawie wszystkie gatunki storczyków, jakie rosną w lesie śliwnickim. Zabrakło kruszczyka sinego, ale to za wcześnie na jego rozwój. Kukułka Fuchsa,  w odmianie albinotycznej, rośnie nieustannie od wielu lat przy swoim sąsiedzie, grabie. Zaskoczeniem okazało się pojawienie się kilku buławników i to w dość ciekawym towarzystwie bezzieleniowego gnieźnika - też storczyka!  

Kukułka Fuchsa Dactylorhiza fuchsii w odmianie albinotycznej 

Bogate siedlisko kukułki Fuchsa Dactylorhiza fuchsii 

Ciekawa forma kukułki Fuchsa Dactylorhiza fuchsii w  towarzystwie sałatnicy leśnej Aposeris foetida

Buławnik mieczolistny Cephalanthera longifolia

Gnieźnik leśny Neottia nidus-avis w tle buławnik mieczolistny Cephalanthera longifolia

Gnieźnik leśny Neottia nidus-avis

Listera jajowata Listera ovata, obok owocostan. W tle kwitnąca kukułka Fuchsa Dactylorhiza fuchsii

Podkolan biały Platanthera bifolia

A jednak zimotrwałe!

 Siedliska lasu Śliwnickiego jak zawsze przynoszą ciekawe odkrycia. Tym razem zatrzymał mnie podrzeń żebrowiec. Paproć ta występuje tam dość rzadko i każde nowe stanowisko przynosi nowe doświadczenia.  Morfologia podrzenia dzieli bylinę na podziemne kłącze oraz liście asymilacyjne i zarodnionośne. Te ostatnie nie są zimotrwałe. A jednak łagodne zimy powodują, że niektóre rośliny zachowują liście zarodnionośne i nawet na wiosnę można jeszcze dostrzec zarodnie z zarodnikami.

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) w formie zimotrwałej 

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) w typowej formie z obumarłymi liśćmi zarodnionośnymi

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant)  liście zarodnionośne

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) z zarodniami 

"Mleczny kwiat"

Południowe skłony na Pogórzu Dynowskim to miejsca, gdzie można zobaczyć pierwsze oznaki wiosny. Dość stabilne siedliska, od wielu lat zasłane białym kobiercem rzadkich kwiatów, wskazują wraz z kwitnącą leszczyną na budzącą się do życia przyrodę. Śnieżyczka przebiśnieg nie dość, że jest filigranową rośliną, to jeszcze ma dość ciekawą etymologię nazwy. Wywodzi się z greckich słów gala (mleko) oraz anthos (kwiat). Galanthus niwalis "mleczny kwiat śniegu" jest byliną cebulową, której części nadziemne zaraz po kwitnieniu dość szybko zamierają. W podobnych siedliskach występuje razem z cebulicą dwulistną, która kwitnie kilka dni później.  

Śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis) w tworząca rozległy kobierzec południowego skłonu w dolinie Sanu.

Cebulica dwulistna (Scilla bifolia) wraz ze śnieżyczką przebiśniegiem (Galanthus nivalis) 

Kilkuletnia kępa śnieżyczki przebiśnieg (Galanthus nivalis)

Pokrój śnieżyczki przebiśnieg (Galanthus nivalis)

Kwiatostan śnieżyczki przebiśnieg (Galanthus nivalis)

   

Nowy gatunek na Józefowie

Tym razem warto podsumować obserwacje botaniczne w ulubionym siedlisku Józefowa. Rok 2025 przyniósł nowy gatunek. Choć obszar szuwaru to niecały hektar powierzchni można zawsze dostrzec nowe gatunki, które się tam sukcesywnie pojawiają. Taką rośliną jest siedmiopalecznik. Rośnie w północnej części na skraju siedliska. Tylko jedna bylina! Najbliższe siedlisko gdzie występuje w większej ilości to ponad kilometr na północny wschód. Prawdopodobnie nasiona tej rośliny zostały przeniesione przez kaczki (epizoochoria) i trafiły na podatny grunt.

Siedmiopalecznik błotny, kwiatostan obupłciowy (Comarum palustre)

Siedmiopalecznik błotny, pęd kwiatostanowy (Comarum palustre)

  

Siedmiopalecznik błotny, liść dłoniasto złożony (Comarum palustre)

Siedmiopalecznik błotny, pokrój kwitnącej rośliny (Comarum palustre)

Chmiel, pnącze dwupienne

 W zachodzącym słońcu Józefowa ciekawie prezentują się szyszkokształne żeńskie owocostany rośliny, która należy do rodziny konopiowatych. Wykorzystuje się jej szyszki jako dodatek smakowy przy produkcji piwa. Młode pędy w okresie wiosennym można zrywać i po obróbce termicznej możemy je spożywać jako namiastkę frytek.  Chmiel (Humulus lupulus), bo o nim mowa, jest rośliną, która zajmuje coraz więcej nowych stanowisk. Jest też uprawiana na plantacjach nazywanych chmielnikami.

Chmiel (Humulus lupulus) pnącze na olszy

Chmiel (Humulus lupulus) pędy z szyszkami

Chmiel (Humulus lupulus) z szyszkami chmielowymi 

Chmiel (Humulus lupulus) i jego charakterystyczny niepodzielny, szorstki liść