Storczykowy zakątek

 Coroczna inwentaryzacja ciekawych siedlisk z łęgów rzeki Śliwnicy to kolejne rzadkości z rodziny storczykowate. Na obszarze kilku arów można spotkać prawie wszystkie gatunki storczyków, jakie rosną w lesie śliwnickim. Zabrakło kruszczyka sinego, ale to za wcześnie na jego rozwój. Kukułka Fuchsa,  w odmianie albinotycznej, rośnie nieustannie od wielu lat przy swoim sąsiedzie, grabie. Zaskoczeniem okazało się pojawienie się kilku buławników i to w dość ciekawym towarzystwie bezzieleniowego gnieźnika - też storczyka!  

Kukułka Fuchsa Dactylorhiza fuchsii w odmianie albinotycznej 

Bogate siedlisko kukułki Fuchsa Dactylorhiza fuchsii 

Ciekawa forma kukułki Fuchsa Dactylorhiza fuchsii w  towarzystwie sałatnicy leśnej Aposeris foetida

Buławnik mieczolistny Cephalanthera longifolia

Gnieźnik leśny Neottia nidus-avis w tle buławnik mieczolistny Cephalanthera longifolia

Gnieźnik leśny Neottia nidus-avis

Listera jajowata Listera ovata, obok owocostan. W tle kwitnąca kukułka Fuchsa Dactylorhiza fuchsii

Podkolan biały Platanthera bifolia

A jednak zimotrwałe!

 Siedliska lasu Śliwnickiego jak zawsze przynoszą ciekawe odkrycia. Tym razem zatrzymał mnie podrzeń żebrowiec. Paproć ta występuje tam dość rzadko i każde nowe stanowisko przynosi nowe doświadczenia.  Morfologia podrzenia dzieli bylinę na podziemne kłącze oraz liście asymilacyjne i zarodnionośne. Te ostatnie nie są zimotrwałe. A jednak łagodne zimy powodują, że niektóre rośliny zachowują liście zarodnionośne i nawet na wiosnę można jeszcze dostrzec zarodnie z zarodnikami.

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) w formie zimotrwałej 

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) w typowej formie z obumarłymi liśćmi zarodnionośnymi

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant)  liście zarodnionośne

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) z zarodniami 

"Mleczny kwiat"

Południowe skłony na Pogórzu Dynowskim to miejsca, gdzie można zobaczyć pierwsze oznaki wiosny. Dość stabilne siedliska, od wielu lat zasłane białym kobiercem rzadkich kwiatów, wskazują wraz z kwitnącą leszczyną na budzącą się do życia przyrodę. Śnieżyczka przebiśnieg nie dość, że jest filigranową rośliną, to jeszcze ma dość ciekawą etymologię nazwy. Wywodzi się z greckich słów gala (mleko) oraz anthos (kwiat). Galanthus niwalis "mleczny kwiat śniegu" jest byliną cebulową, której części nadziemne zaraz po kwitnieniu dość szybko zamierają. W podobnych siedliskach występuje razem z cebulicą dwulistną, która kwitnie kilka dni później.  

Śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis) w tworząca rozległy kobierzec południowego skłonu w dolinie Sanu.

Cebulica dwulistna (Scilla bifolia) wraz ze śnieżyczką przebiśniegiem (Galanthus nivalis) 

Kilkuletnia kępa śnieżyczki przebiśnieg (Galanthus nivalis)

Pokrój śnieżyczki przebiśnieg (Galanthus nivalis)

Kwiatostan śnieżyczki przebiśnieg (Galanthus nivalis)

   

Nowy gatunek na Józefowie

Tym razem warto podsumować obserwacje botaniczne w ulubionym siedlisku Józefowa. Rok 2025 przyniósł nowy gatunek. Choć obszar szuwaru to niecały hektar powierzchni można zawsze dostrzec nowe gatunki, które się tam sukcesywnie pojawiają. Taką rośliną jest siedmiopalecznik. Rośnie w północnej części na skraju siedliska. Tylko jedna bylina! Najbliższe siedlisko gdzie występuje w większej ilości to ponad kilometr na północny wschód. Prawdopodobnie nasiona tej rośliny zostały przeniesione przez kaczki (epizoochoria) i trafiły na podatny grunt.

Siedmiopalecznik błotny, kwiatostan obupłciowy (Comarum palustre)

Siedmiopalecznik błotny, pęd kwiatostanowy (Comarum palustre)

  

Siedmiopalecznik błotny, liść dłoniasto złożony (Comarum palustre)

Siedmiopalecznik błotny, pokrój kwitnącej rośliny (Comarum palustre)

Chmiel, pnącze dwupienne

 W zachodzącym słońcu Józefowa ciekawie prezentują się szyszkokształne żeńskie owocostany rośliny, która należy do rodziny konopiowatych. Wykorzystuje się jej szyszki jako dodatek smakowy przy produkcji piwa. Młode pędy w okresie wiosennym można zrywać i po obróbce termicznej możemy je spożywać jako namiastkę frytek.  Chmiel (Humulus lupulus), bo o nim mowa, jest rośliną, która zajmuje coraz więcej nowych stanowisk. Jest też uprawiana na plantacjach nazywanych chmielnikami.

Chmiel (Humulus lupulus) pnącze na olszy

Chmiel (Humulus lupulus) pędy z szyszkami

Chmiel (Humulus lupulus) z szyszkami chmielowymi 

Chmiel (Humulus lupulus) i jego charakterystyczny niepodzielny, szorstki liść

Równianka Podlaska 2025

 W tym roku postanowiliśmy wykonać bukiet kwiatów i ziół na święto Matki Boskiej Zielnej z roślin zebranych w pobliżu drogi polnej w Łubnikach. Udało się zebrać 16 gatunków. Pomimo ogromnej suszy wiele roślin pięknie kwitnie i owocuje. Tradycja nadal jest podtrzymywana i na porannej mszy było sporo bukietów, choć już raczej symbolicznych. 

Bukiet ziół i kwiatów

Bukiet ziół i kwiatów

Równianka to na Podlasiu bukiet ziół i kwiatów 

Wykaz ziół i kwiatów

1.Żyto zwyczajne (Secale cereale)

2.Owies zwyczajny (Avena sativa)

3.Winorośl właściwa typowa (Vitis vinifera)

4.Leszczyna pospolita (Corylus avellana)

5.Kalina koralowa (Viburnum opulus)

6.Lnica pospolita (Linaria vulgaris)

7.Krwawnik pospolity (Achillea millefolium)

8.Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum)

9.Marchew zwyczajna (Daucus carota)

10.Jastrzębiec baldaszkowaty (Hieracium umbellatum)

11.Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea)

12.Szczaw ogrodowy (Rumex rugosus)

13.Sadziec konopiasty (Eupatorium cannabinum)

14.Chaber łąkowy (Centaurea jacea)

15.Mięta kosmata (Mentha x villosa)

16.Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare)

Rośliny miododajne

 Jest kilka dwuletnich roślin oraz bylin wieloletnich, które w dość suchym siedlisku naszej posesji z sukcesem zasiedliły ją i rosną tam od kilku lat. W okresie lata cieszą się ogromnym powodzeniem wśród owadów. W nocy rozkwitają wiesiołki, wcześnie rano dziewanny a ostatni oblot przed zachodem słońca owady kończą na żmijowcu. Z miododajnych drzew rośnie tam 4 gatunki lip, które kwitną sukcesywnie, a jako ostatnia zakwita lipa drobnolistna. Lipa amerykańska pochodzi z nieistniejącego już drzewa, które posadził Ignacy Krasicki w swoim parku w Dubiecku. Zaokulizowałem siewkę lipy drobnolistnej śpiącym oczkiem lipy amerykańskiej i w ten sposób nadałem drugie życie historycznemu drzewu.

Dziewanna wielkokwiatowa (Verbascum densiflorum) z trzmielem ziemnym (Bombus terrestris)

Lipa amerykańska (Tilia americana) z latolistkiem cytrynkiem (Gonepteryx rhanmni)

Chaber bławatek (Centaurea cyanus) z pszczołą miodną (Apis mellifera) 

Rudbekia naga (Rudbeckia laciniata) z pszczołą miodną (Apis mellifera)

Popłoch pospolity (Onopordum acanthium) z z pszczołą miodną (Apis mellifera)

Chaber driakiewnik (Centaurea scabiosa) z trzmielem ziemnym (Bombus terrestris)

Szczeć pospolita (Dipsacus sylvestris) z bzygiem prążkowanym (Episyrphus balteatus)

Babka średnia

Wbrew pozorom nie jest to gatunek tak częsty, jak mogłoby się wydawać. Występuje na Pogórzu, na południowych skłonach w rzadkich siedliskach łąk umiarkowanie wilgotnych. Nie osiąga tam imponujących rozmiarów, a liście są zazwyczaj przylegające do ziemi i krótkoogonkowe. Kłos kwitnie od dołu przez wiele dni i daje pożytek owadom. Jednak wyjątek potwierdza regułę. Na naszej posesji, właściwie przy samym tarasie i to od strony północnej, od kilku już lat rośnie babka o okazałych rozmiarach! Wysokość najwyższego kwiatostanu - 98 cm, długość największego liścia - 44 cm, 34 pędy kwiatostanowe oraz 42 liście. Jak na babkę średnią to okazała roślina!

Babka średnia (Plantago media) 98 cm wysokości

Babka średnia (Plantago media)

Babka średnia (Plantago media) 42 liście w rozecie

Babka średnia (Plantago media) 34 pędy owoconośne

Babka średnia (Plantago media) pokrój kwitnącego kłosa

Wianki na oktawę Bożego Ciała

To już kolejny temat dotyczący pięknej tradycji wicia wianków, a następnie święcenia w oktawę Bożego Ciała. Tym razem, jak to ujęli uczestnicy procesji, wianek został uwity "na bogato". Wszystkie rośliny zostały zebrane z okolicy Józefowa. Najciekawszym okazem jest zawciąg pospolity, który zakwitł dość późno a można go było zebrać z murawy napiaskowej.

Skład gatunkowy patrząc od góry:

Chaber bławatek Centaurea cyanus

Zawciąg pospolity Armeria maritima

Komonica zwyczajna Lotus corniculatus

Wyka kosmata Vicia villosa

Maruna bezwonna Matricaria perforata

Koniczyna łąkowa Trifolium pratense

Brodawnik zwyczajny Leontodon hispidus

 

Bukiet z 7 wianków

Bukiet z 7 wianków

 

Storczyki z Szuszalewa

 Opóźniona wiosna oraz dramatyczny brak opadów przesunął kwitnienie storczyków na koniec czerwca.  Górny basen Biebrzy jest zdecydowanie najciekawszy i najbardziej urozmaicony przyrodniczo w całym biegu rzeki. I tym razem nie zawiódł ludzi, którzy potrafią dostrzec urok tego miejsca. Spotkać tam można nie tylko botaników, ale i miłośników ptaków którzy potrafią przyjechać nawet z Warszawy, aby sfotografować świergotka łąkowego. Nie kwitną jeszcze najpospolitsze storczyki, czyli kruszczyki błotne ale, poza nimi pozostałe storczyki są już w komplecie. 

Lipiennik Loesela (Liparis loeseli) forma generatywna

Lipiennik Loesela (Liparis loeseli) forma wegetatywna

Listera jajowata (Listera ovata) 

Kukułka krwista typowa (Dactylorhiza incarnata) forma generatywna wraz zeszłorocznymi pędami

Kukułka krwista typowa (Dactylorhiza incarnata) kwiatostan

Typowe siedlisko występowania storczyków

 z kwitnącym ostrożeniem łąkowym oraz pępawą błotną

Paproć znad Narwi

Ze względu na zajmowane siedlisko paproć ta jest niezwykle trudna do odkrycia. Zajmuje rozległe wilgotne łąki, których w okolicy Suraża nie brakuje. Koniec maja to okres intensywnego wzrostu łąk i wypatrzenie w takim zbiorowisku kilkucentymetrowych pojedynczych liści wymaga skupienia i dobrego wzroku. Nasięźrzał, choć w nazwie pospolity wcale nie jest tak częsty. W Polsce jest gatunkiem zagrożonym i jest objęty ochroną. Zagraża mu sposób użytkowania łąk w tym nawożenie a jeszcze bardziej osuszanie. 

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum) 4 paprocie na jednym ze stanowisk 

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum) z pojedynczego kłącza wyrasta jeden liść 

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum) liść z częścią asymilacyjną oraz zarodnionośną 

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum)

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum) z podaną ilością roślin w siedlisku

Łąki na Narwią, siedlisko występowania nasięźrzała pospolitego