Zanokcica skalna i pozostałe paprocie z Pogórza Przemyskiego

 Październik to fenologicznie pełnia jesieni, objawy zamierania liści są jeszcze mało widoczne, szczególnie u paproci. Pierwsze objawy zasychania widzimy u wietlicy samiczej. Natomiast pozostałe paprocie, występujące na brzegach głębokiego potoku w lesie na Wybrzeżu, jeszcze długo będą zielone. Najciekawsze w tym siedlisku jest występowanie kilku gatunków paproci, od typowo cieniolubnego podrzenia do dość wymagającej pod tym względem orlicy pospolitej. Występuje tam aż 6 gatunków paproci.

    

Siedlisko paproci na skraju głębokiego potoku.

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant)

Zanokcica skalna (Asplenium trichomanes)

Paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare)

Kilka pogodnych dni i nadal można spotkać, oprócz salamandry, także pięknego i dość sporego zaskrońca (Natrix natrix), z rozmiarów wynika, że to samica.   

Jesienne spotkania ze storczykami

 Nad Biebrzą, mimo tego, że lato się kończy, nadal można spotkać storczyki, które mają już owocostany. Wprawdzie trudno je znaleźć, ale dość łatwo oznaczyć.  W wysokich turzycach lipienniki to rzadkość, wypatrzenie ich to nie lada wyzwanie, ponieważ to naprawdę małe roślinki. Rosną najczęściej na kępach turzyc w towarzystwie mchów. Rodzinę dławiszowatych reprezentuje dziewięciornik błotny, dla którego ta pora fenologiczna to pełnia kwitnienia.

Lipiennik Loesela (Liparis loeselii)

Kukułka krwista (Dactylorhiza incarnata)

Kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine)

Obuwik pospolity (Cypripedium calceolus)

Dziewięciornik błotny (Parnassia palustris)

    

Roślina owadożerna na Józefowie

 Sporo czasu zajęło właściwe oznaczenie pierwszej rośliny mięsożernej na Józefowie. Niecodzienne odkrycie rzadkiej rośliny  możliwe było dzięki pracy bobrów, które pomimo sierpniowej suszy utrzymują stały poziom wody w siedlisku. Pływacz zachodni* to roślina, która nie posiada korzeni, unosi się na wodzie i za pomocą pęcherzyków łowi drobne owady. Rzadko kwitnie i jeszcze rzadziej zawiązuje owoce. Choć po przeprowadzonej inwentaryzacji na 11 stanowiskach naliczyłem 458 kwitnących roślin. Ani jedna roślina nie posiadała owocostanu. Jest nadzieja, że w przyszłym roku pojawi się ponownie, rozmnażając się z fragmentów pędów oraz zimujących na dnie turionów. 

Pływacz zachodni (Utricularia australis)

Pływacz zachodni (Utricularia australis) oraz siedlisko

Pływacz zachodni (Utricularia australis) kwiatostan

Pływacz zachodni (Utricularia australis) z widocznymi pędami oraz pęcherzykami pułapkowymi. Pływacz występował na płytszych siedliskach razem z okrężnicą bagienną (Hottonia palustris).

Mapa występowania pływacza zachodniego (Utricularia australis) oraz liczba kwitnących roślin.

* pływacz zachodni posiada w "Czerwonej liście roślin i grzybów Polski" status NT (Near Threatened) – bliski zagrożenia, jest objęty ścisłą ochroną.

Bukiet ziół i kwiatów 2022 r.

 

Tradycja układania bukietów na 15 sierpnia jest ciągle żywa. Według prof. Łuczaja (znanego etnobotanika) na Podlasiu w bukietach dominują zboża, a dużo mniej jest roślin leczniczych. Prezentuję bukiet typowy dla Podkarpacia, w którym dominują owoce, zioła i kwiaty. Taki skład gatunkowy jest popularny na Pogórzu Dynowskim, ale zebrane rośliny pochodzą z okolic Nowego Miasta w Białymstoku.   

Bukiet ziół i kwiatów (przód)

Bukiet ziół i kwiatów (tył)

W bukiecie znajdują się następujące rośliny:

Owies zwyczajny (Avena sativa)

 Winorośl właściwa typowa (Vitis vinifera  spp vinifera)
Jabłoń domowa (Malus domestica)
Kalina koralowa (Viburnum opulus)

Słonecznik bulwiasty (Helianthus tuberosus)
Marchew zwyczajna  (Daucus carota) 
Bylica piołun (Artemisia absinthium)
Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare)
Koniczyna polna (Trifolium arvense) 

Krwawnik pospolity (Achillea millefolium)
Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea)
Nawłoć kanadyjska (Solidago canadensis)
Maruna bezwonna (Matricaria perforata)

Dziewięćsił pospolity (Carlina vulgaris)
Orlik pospolity (Aquilegia vulgaris)

Monitoring storczyka przy ul. Filipowicza w Białymstoku

 W minionym roku stwierdziłem występowanie kruszczyka szerokolistnego w Białymstoku. Pojawienie się storczyków pomiędzy ścieżką rowerową i jezdnią okazało się nieprzypadkowe. Przeprowadzony w tym roku monitoring potwierdził występowanie tej rośliny i to z tendencją wzrostową. Połowa sierpnia to pora zawiązywania torebek z nasionami, choć znalazła się para, w której jeden storczyk miał już torebki nasienne a drugi był w pełni kwitnienia. Z oceny siedliska wynika, że populacja storczyka ma się dobrze (storczyki rosły również od strony lasu).

Kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine)

Kruszczyk z torebkami i kwitnący

Kruszczyki z kopytnikiem pospolitym (Asarum europaeum)

Forma z torebkami nasiennymi 

Siedlisko kruszczyka przy ulicy Filipowicza

Czarna Hańcza

 Spływ kajakowy Czarną Hańczą to możliwość zobaczenia jednej z najpiękniejszych rzek Polski. Czysta, zimna, niezbyt głęboka, leniwie płynąca rzeka jest siedliskiem sporej części polskiej flory wodnej i bagiennej. Na turyście największe wrażenie robią rośliny zanurzone, zakorzenione w podłożu. Całe łany tych roślin towarzyszą nam w czasie spływu. Zwarte fitocenozy rdestnic całkowicie zasłaniają żwirowe dno rzeki. Najpospolitsza jest rdestnica połyskująca i grzebieniasta. Częsta jest rdestnica przeszyta i grążel żółty z liśćmi podwodnymi przypominającymi liście sałaty. 

Czermień błotna (Calla palustris)

Żabiściek pływający (Hydrocharis morsus ranae)

Szalej jadowity (Cicuta virosa)

Grążel żółty (Nuphar lutea) 

  

Smotrawa

 Kolejne ciekawe rośliny z połoniny Caryńskiej rosną już poniżej bukowego lasu. Żółty to dominujący kolor wśród kwiatostanów tych roślin. Największy problem był z oznaczeniem dziurawca, gatunek niespotykany często i dlatego niezawodni eksperci z atlas-roslin.pl pomogli właściwie go oznaczyć. Największe zaskoczenie to jednak spotkanie smotrawy, okazałej rośliny, która rosła na cmentarzu w Berehach Górnych. Nowa roślina w naszej florze jest prawdopodobnie pochodzenia antropogenicznego. 

Smotrawa okazała (Telekia speciosa)

Jastrzębiec pomarańczowy (Hieracium aurantiacum)

Dziurawiec czteroboczny (Hypericum maculatum)

Starzec jajowaty (Senecio ovatus)

Połonina Caryńska, na pierwszym planie borówczysko borówki czarnej (Vaccinium myrtillus)

Rośliny z bieszczadzkich połonin

 Wzdłuż szlaku na Caryńską rośnie wiele rzadkich i niespotykanych w innej części Polski roślin. Specyficzne warunki i odsłonięte siedliska przypominające typowe wydepczyska to miejsca, gdzie bez naruszania zasad korzystania z Parku, spotkamy ciekawe rośliny. Jak choćby bażyna, która rośnie w górach i nad morzem. Jedną kępę można spotkać właściwie na samym szlaku. Pora fenologiczna w Bieszczadach to akurat czas na zawiązywanie nasion przez prosienicznika, ale była okazja do sfotografowania i oznaczenia jednej kwitnącej rośliny, pozostałe były już z puchem kielichowym.  

Bażyna obupłciowa (Empetrum hermaphroditum)

Prosienicznik jednogłówkowy (Hypochoeris uniflora)

Nawłoć alpejska (Solidago alpestris)

Widłak goździsty (Lycopodium clavatum)

Wrotycz baldachogroniasty Kluzjusza (Tanecetum corymbosum) spp. clusii

 

Dzwonki z Caryńskiej

 Połowa lipca to okres kwitnienia dzwonków, można je zobaczyć w wielu odsłonach na bieszczadzkich połoninach. Idąc czerwonym szlakiem można zobaczyć trudną, ale wyjątkową trasę, tylko najlepiej wybrać się bardzo wcześnie, bo wtedy jest mniej turystów. Pogoda w Bieszczadach dopisała a nowych roślin i pięknych widoków nie można zapomnieć. Siedliska zmieniały się często; dzwonek rozpierzchły był pierwszy, a na samym grzbiecie Caryńskiej rosły jeszcze dzwonki piłkowane. Zaraz po opuszczeniu bukowego lasu jest wspaniały widok na duże połacie wierzbówki, charakterystycznej rośliny bieszczadzkich połonin. 

Dzwonek rozpierzchły (Campanula patula)

Dzwonek skupiony (Campanula glomerata)

Dzwonek brzoskwiniolistny (Campanula persicifolia)

Dzwonek piłkowany  (Campanula serrata)

Wierzbówka kiprzyca (Chamaenerion angustifolium)

Połonina Caryńska, Bieszczady

   

Storczyki z Szuszalewa

 Koniec czerwca to okres kiedy jedne rośliny przekwitają i jednocześnie zaczynają kwitnąć rośliny torfowisk alkalicznych. Nawet z wytyczonych szlaków pieszych można spotkać prawie wszystkie storczyki z górnego basenu Biebrzy. A wypatrzenie pary kukułki krwistej w formie albinotycznej nie jest trudne. Potrafią rosnąć nawet parami, forma typowa i alba. Na kwitnienie kruszczyka błotnego trzeba jeszcze poczekać przynajmniej tydzień. Ciekawostką jest dość częste występowanie gruszyczki okrągłolistnej - gatunku wyróżniającego dla olsu torfowcowego odmiany subborealnej.

Kukułka krwista (Dactylorhiza incarnata i f. alba)

Kukułka krwista (Dactylorhiza incarnata  f. alba)

Kruszczyk błotny (Epipactis palustris)

Lipiennik Loesela (Liparis loeselii) 

Listera jajowata (Listera ovata)

Gruszyczka okrągłolistna (Pyrola rotundifolia)

Niskie torfowisko węglanowe (Caricetalia davallianae) w Szuszalewie