Flora & Fauna

Fotografowanie roślin to nie tylko spotkania ze statycznymi obrazami. W czasie wędrówek można zaobserwować ruchliwych, często płochliwych przedstawicieli fauny. Spośród wielu takich zdjęć, na początek 2023 roku, wybrałem kilka obrazujących nieodłączne związki owadów z roślinami jako żywicielami. Owady wykorzystują rośliny jako miejsca żerowania, odpoczynku, schronienia, ale może to być również dla nich pułapka. Przykładem niech będzie schwytana przez pająka ważka. Obserwacje wskazują, że nawet płazy potrafią nas zaskoczyć, wpadają czasami „na kawę”.

 Firletka poszarpana (Lychnis flos-cuculi) i modraszek ikar (Polyommatus icarus)

 

Goryczka wąskolistna (Gentiana pneumonanthe) i tygrzyk paskowany (Argiope bruennichi)

 

Biedrzeniec wielki (Pimpinella major) i strojnica baldaszkówka (Graphosoma lineatum)

 

Kosaciec żółty (Iris pseudacorus)  i zalotka większa (Leucorrhinia pectoralis)

 

Śliwa tarnina (Prunus spinoza) i dyląż garbarz (Prionus coriarius) 

 

Turzyca brzegowa (Carex riparia) z  łątką dzieweczką (Coenagrion puella) upolowaną przez kwadratnika długonogiego (Tetragnatha montana)

 

Pałka szerokolistna (Typha latifolia) z żagnicą siną (Aeshna cyanea)

 

 

Rzekotka drzewna (Hyla arborea)

Zanokcica skalna i pozostałe paprocie z Pogórza Przemyskiego

 Październik to fenologicznie pełnia jesieni, objawy zamierania liści są jeszcze mało widoczne, szczególnie u paproci. Pierwsze objawy zasychania widzimy u wietlicy samiczej. Natomiast pozostałe paprocie, występujące na brzegach głębokiego potoku w lesie na Wybrzeżu, jeszcze długo będą zielone. Najciekawsze w tym siedlisku jest występowanie kilku gatunków paproci, od typowo cieniolubnego podrzenia do dość wymagającej pod tym względem orlicy pospolitej. Występuje tam aż 6 gatunków paproci.

    

Siedlisko paproci na skraju głębokiego potoku.

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant)

Zanokcica skalna (Asplenium trichomanes)

Paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare)

Kilka pogodnych dni i nadal można spotkać, oprócz salamandry, także pięknego i dość sporego zaskrońca (Natrix natrix), z rozmiarów wynika, że to samica.   

Jesienne spotkania ze storczykami

 Nad Biebrzą, mimo tego, że lato się kończy, nadal można spotkać storczyki, które mają już owocostany. Wprawdzie trudno je znaleźć, ale dość łatwo oznaczyć.  W wysokich turzycach lipienniki to rzadkość, wypatrzenie ich to nie lada wyzwanie, ponieważ to naprawdę małe roślinki. Rosną najczęściej na kępach turzyc w towarzystwie mchów. Rodzinę dławiszowatych reprezentuje dziewięciornik błotny, dla którego ta pora fenologiczna to pełnia kwitnienia.

Lipiennik Loesela (Liparis loeselii)

Kukułka krwista (Dactylorhiza incarnata)

Kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine)

Obuwik pospolity (Cypripedium calceolus)

Dziewięciornik błotny (Parnassia palustris)

    

Roślina owadożerna na Józefowie

 Sporo czasu zajęło właściwe oznaczenie pierwszej rośliny mięsożernej na Józefowie. Niecodzienne odkrycie rzadkiej rośliny  możliwe było dzięki pracy bobrów, które pomimo sierpniowej suszy utrzymują stały poziom wody w siedlisku. Pływacz zachodni* to roślina, która nie posiada korzeni, unosi się na wodzie i za pomocą pęcherzyków łowi drobne owady. Rzadko kwitnie i jeszcze rzadziej zawiązuje owoce. Choć po przeprowadzonej inwentaryzacji na 11 stanowiskach naliczyłem 458 kwitnących roślin. Ani jedna roślina nie posiadała owocostanu. Jest nadzieja, że w przyszłym roku pojawi się ponownie, rozmnażając się z fragmentów pędów oraz zimujących na dnie turionów. 

Pływacz zachodni (Utricularia australis)

Pływacz zachodni (Utricularia australis) oraz siedlisko

Pływacz zachodni (Utricularia australis) kwiatostan

Pływacz zachodni (Utricularia australis) z widocznymi pędami oraz pęcherzykami pułapkowymi. Pływacz występował na płytszych siedliskach razem z okrężnicą bagienną (Hottonia palustris).

Mapa występowania pływacza zachodniego (Utricularia australis) oraz liczba kwitnących roślin.

* pływacz zachodni posiada w "Czerwonej liście roślin i grzybów Polski" status NT (Near Threatened) – bliski zagrożenia, jest objęty ścisłą ochroną.

Bukiet ziół i kwiatów 2022 r.

 

Tradycja układania bukietów na 15 sierpnia jest ciągle żywa. Według prof. Łuczaja (znanego etnobotanika) na Podlasiu w bukietach dominują zboża, a dużo mniej jest roślin leczniczych. Prezentuję bukiet typowy dla Podkarpacia, w którym dominują owoce, zioła i kwiaty. Taki skład gatunkowy jest popularny na Pogórzu Dynowskim, ale zebrane rośliny pochodzą z okolic Nowego Miasta w Białymstoku.   

Bukiet ziół i kwiatów (przód)

Bukiet ziół i kwiatów (tył)

W bukiecie znajdują się następujące rośliny:

Owies zwyczajny (Avena sativa)

 Winorośl właściwa typowa (Vitis vinifera  spp vinifera)
Jabłoń domowa (Malus domestica)
Kalina koralowa (Viburnum opulus)

Słonecznik bulwiasty (Helianthus tuberosus)
Marchew zwyczajna  (Daucus carota) 
Bylica piołun (Artemisia absinthium)
Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare)
Koniczyna polna (Trifolium arvense) 

Krwawnik pospolity (Achillea millefolium)
Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea)
Nawłoć kanadyjska (Solidago canadensis)
Maruna bezwonna (Matricaria perforata)

Dziewięćsił pospolity (Carlina vulgaris)
Orlik pospolity (Aquilegia vulgaris)

Monitoring storczyka przy ul. Filipowicza w Białymstoku

 W minionym roku stwierdziłem występowanie kruszczyka szerokolistnego w Białymstoku. Pojawienie się storczyków pomiędzy ścieżką rowerową i jezdnią okazało się nieprzypadkowe. Przeprowadzony w tym roku monitoring potwierdził występowanie tej rośliny i to z tendencją wzrostową. Połowa sierpnia to pora zawiązywania torebek z nasionami, choć znalazła się para, w której jeden storczyk miał już torebki nasienne a drugi był w pełni kwitnienia. Z oceny siedliska wynika, że populacja storczyka ma się dobrze (storczyki rosły również od strony lasu).

Kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine)

Kruszczyk z torebkami i kwitnący

Kruszczyki z kopytnikiem pospolitym (Asarum europaeum)

Forma z torebkami nasiennymi 

Siedlisko kruszczyka przy ulicy Filipowicza

Czarna Hańcza

 Spływ kajakowy Czarną Hańczą to możliwość zobaczenia jednej z najpiękniejszych rzek Polski. Czysta, zimna, niezbyt głęboka, leniwie płynąca rzeka jest siedliskiem sporej części polskiej flory wodnej i bagiennej. Na turyście największe wrażenie robią rośliny zanurzone, zakorzenione w podłożu. Całe łany tych roślin towarzyszą nam w czasie spływu. Zwarte fitocenozy rdestnic całkowicie zasłaniają żwirowe dno rzeki. Najpospolitsza jest rdestnica połyskująca i grzebieniasta. Częsta jest rdestnica przeszyta i grążel żółty z liśćmi podwodnymi przypominającymi liście sałaty. 

Czermień błotna (Calla palustris)

Żabiściek pływający (Hydrocharis morsus ranae)

Szalej jadowity (Cicuta virosa)

Grążel żółty (Nuphar lutea)