Chmiel, pnącze dwupienne

 W zachodzącym słońcu Józefowa ciekawie prezentują się szyszkokształne żeńskie owocostany rośliny, która należy do rodziny konopiowatych. Wykorzystuje się jej szyszki jako dodatek smakowy przy produkcji piwa. Młode pędy w okresie wiosennym można zrywać i po obróbce termicznej możemy je spożywać jako namiastkę frytek.  Chmiel (Humulus lupulus), bo o nim mowa, jest rośliną, która zajmuje coraz więcej nowych stanowisk. Jest też uprawiana na plantacjach nazywanych chmielnikami.

Chmiel (Humulus lupulus) pnącze na olszy

Chmiel (Humulus lupulus) pędy z szyszkami

Chmiel (Humulus lupulus) z szyszkami chmielowymi 

Chmiel (Humulus lupulus) i jego charakterystyczny niepodzielny, szorstki liść

Równianka Podlaska 2025

 W tym roku postanowiliśmy wykonać bukiet kwiatów i ziół na święto Matki Boskiej Zielnej z roślin zebranych w pobliżu drogi polnej w Łubnikach. Udało się zebrać 16 gatunków. Pomimo ogromnej suszy wiele roślin pięknie kwitnie i owocuje. Tradycja nadal jest podtrzymywana i na porannej mszy było sporo bukietów, choć już raczej symbolicznych. 

Bukiet ziół i kwiatów

Bukiet ziół i kwiatów

Równianka to na Podlasiu bukiet ziół i kwiatów 

Wykaz ziół i kwiatów

1.Żyto zwyczajne (Secale cereale)

2.Owies zwyczajny (Avena sativa)

3.Winorośl właściwa typowa (Vitis vinifera)

4.Leszczyna pospolita (Corylus avellana)

5.Kalina koralowa (Viburnum opulus)

6.Lnica pospolita (Linaria vulgaris)

7.Krwawnik pospolity (Achillea millefolium)

8.Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum)

9.Marchew zwyczajna (Daucus carota)

10.Jastrzębiec baldaszkowaty (Hieracium umbellatum)

11.Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea)

12.Szczaw ogrodowy (Rumex rugosus)

13.Sadziec konopiasty (Eupatorium cannabinum)

14.Chaber łąkowy (Centaurea jacea)

15.Mięta kosmata (Mentha x villosa)

16.Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare)

Rośliny miododajne

 Jest kilka dwuletnich roślin oraz bylin wieloletnich, które w dość suchym siedlisku naszej posesji z sukcesem zasiedliły ją i rosną tam od kilku lat. W okresie lata cieszą się ogromnym powodzeniem wśród owadów. W nocy rozkwitają wiesiołki, wcześnie rano dziewanny a ostatni oblot przed zachodem słońca owady kończą na żmijowcu. Z miododajnych drzew rośnie tam 4 gatunki lip, które kwitną sukcesywnie, a jako ostatnia zakwita lipa drobnolistna. Lipa amerykańska pochodzi z nieistniejącego już drzewa, które posadził Ignacy Krasicki w swoim parku w Dubiecku. Zaokulizowałem siewkę lipy drobnolistnej śpiącym oczkiem lipy amerykańskiej i w ten sposób nadałem drugie życie historycznemu drzewu.

Dziewanna wielkokwiatowa (Verbascum densiflorum) z trzmielem ziemnym (Bombus terrestris)

Lipa amerykańska (Tilia americana) z latolistkiem cytrynkiem (Gonepteryx rhanmni)

Chaber bławatek (Centaurea cyanus) z pszczołą miodną (Apis mellifera) 

Rudbekia naga (Rudbeckia laciniata) z pszczołą miodną (Apis mellifera)

Popłoch pospolity (Onopordum acanthium) z z pszczołą miodną (Apis mellifera)

Chaber driakiewnik (Centaurea scabiosa) z trzmielem ziemnym (Bombus terrestris)

Szczeć pospolita (Dipsacus sylvestris) z bzygiem prążkowanym (Episyrphus balteatus)

Babka średnia

Wbrew pozorom nie jest to gatunek tak częsty, jak mogłoby się wydawać. Występuje na Pogórzu, na południowych skłonach w rzadkich siedliskach łąk umiarkowanie wilgotnych. Nie osiąga tam imponujących rozmiarów, a liście są zazwyczaj przylegające do ziemi i krótkoogonkowe. Kłos kwitnie od dołu przez wiele dni i daje pożytek owadom. Jednak wyjątek potwierdza regułę. Na naszej posesji, właściwie przy samym tarasie i to od strony północnej, od kilku już lat rośnie babka o okazałych rozmiarach! Wysokość najwyższego kwiatostanu - 98 cm, długość największego liścia - 44 cm, 34 pędy kwiatostanowe oraz 42 liście. Jak na babkę średnią to okazała roślina!

Babka średnia (Plantago media) 98 cm wysokości

Babka średnia (Plantago media)

Babka średnia (Plantago media) 42 liście w rozecie

Babka średnia (Plantago media) 34 pędy owoconośne

Babka średnia (Plantago media) pokrój kwitnącego kłosa

Wianki na oktawę Bożego Ciała

To już kolejny temat dotyczący pięknej tradycji wicia wianków, a następnie święcenia w oktawę Bożego Ciała. Tym razem, jak to ujęli uczestnicy procesji, wianek został uwity "na bogato". Wszystkie rośliny zostały zebrane z okolicy Józefowa. Najciekawszym okazem jest zawciąg pospolity, który zakwitł dość późno a można go było zebrać z murawy napiaskowej.

Skład gatunkowy patrząc od góry:

Chaber bławatek Centaurea cyanus

Zawciąg pospolity Armeria maritima

Komonica zwyczajna Lotus corniculatus

Wyka kosmata Vicia villosa

Maruna bezwonna Matricaria perforata

Koniczyna łąkowa Trifolium pratense

Brodawnik zwyczajny Leontodon hispidus

 

Bukiet z 7 wianków

Bukiet z 7 wianków

 

Storczyki z Szuszalewa

 Opóźniona wiosna oraz dramatyczny brak opadów przesunął kwitnienie storczyków na koniec czerwca.  Górny basen Biebrzy jest zdecydowanie najciekawszy i najbardziej urozmaicony przyrodniczo w całym biegu rzeki. I tym razem nie zawiódł ludzi, którzy potrafią dostrzec urok tego miejsca. Spotkać tam można nie tylko botaników, ale i miłośników ptaków którzy potrafią przyjechać nawet z Warszawy, aby sfotografować świergotka łąkowego. Nie kwitną jeszcze najpospolitsze storczyki, czyli kruszczyki błotne ale, poza nimi pozostałe storczyki są już w komplecie. 

Lipiennik Loesela (Liparis loeseli) forma generatywna

Lipiennik Loesela (Liparis loeseli) forma wegetatywna

Listera jajowata (Listera ovata) 

Kukułka krwista typowa (Dactylorhiza incarnata) forma generatywna wraz zeszłorocznymi pędami

Kukułka krwista typowa (Dactylorhiza incarnata) kwiatostan

Typowe siedlisko występowania storczyków

 z kwitnącym ostrożeniem łąkowym oraz pępawą błotną

Paproć znad Narwi

Ze względu na zajmowane siedlisko paproć ta jest niezwykle trudna do odkrycia. Zajmuje rozległe wilgotne łąki, których w okolicy Suraża nie brakuje. Koniec maja to okres intensywnego wzrostu łąk i wypatrzenie w takim zbiorowisku kilkucentymetrowych pojedynczych liści wymaga skupienia i dobrego wzroku. Nasięźrzał, choć w nazwie pospolity wcale nie jest tak częsty. W Polsce jest gatunkiem zagrożonym i jest objęty ochroną. Zagraża mu sposób użytkowania łąk w tym nawożenie a jeszcze bardziej osuszanie. 

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum) 4 paprocie na jednym ze stanowisk 

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum) z pojedynczego kłącza wyrasta jeden liść 

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum) liść z częścią asymilacyjną oraz zarodnionośną 

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum)

Nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum) z podaną ilością roślin w siedlisku

Łąki na Narwią, siedlisko występowania nasięźrzała pospolitego

Rzadkość znad Narwi - Ranunculus trichophyllus

Koniec maja to okres kwitnienia roślin wodnych i bagiennych. Resztki wody, jakie pozostały w rowach odwadniających łąki w okolicy Suraża to okazja do odkrycia rzadkich hydrofitów. Dużą trudnością okazało się oznaczenie jaskra występującego w dwóch miejscach wolno płynącej wody. Po konsultacjach na bio-forum.pl udało się oznaczyć roślinę jako jaskier skąpopręcikowy. Dość niepozorna roślina i gdyby nie białe kwiaty trudno byłoby ją odkryć. Jaskier znajdował się w rowie do odprowadzenia i tak już dramatycznie brakującej wody. 

Kwitnący jaskier skąpopręcikowy (Ranunculus trichophyllus) 

Jaskier skąpopręcikowy (Ranunculus trichophyllus) 

Liście podwodne jaskra skąpopręcikowego (Ranunculus trichophyllus) 

Siedlisko jaskra skąpopręcikowego (Ranunculus trichophyllus) 

Drugie siedlisko jaskra skąpopręcikowego (Ranunculus trichophyllus) w szuwarze wielkoturzycowym Józefowa, obok kwitnąca rzepicha ziemnowodna (Rorippa amphibia) oraz  okrężnica bagienna (Hottonia palustris)

Języcznik z Krzeczkowej

Niezwykła paproć, jako jedna z dwóch w kraju*, posiada niepodzielną, jasnozieloną, błyszczącą blaszkę liściową o długości do 60 cm. Występuje niezwykle rzadko i tylko w południowo-wschodniej części kraju. Posiada specyficzne wymagania siedliskowe jak wysoka wilgotność powietrza i podłoża, odpowiednie zacienienie i co najważniejsze to zasobna i zasadowa gleba. Takie warunki występują na południowo-wschodnim zboczu wypiętrzenia fliszu Karpackiego w pobliżu "Muru Krzeczkowskiego". Języcznik zwyczajny Asplenium scolopendrium zajmuje strome zbocze na odcinku pół kilometra i jego liczebność można oszacować na kilkaset roślin. Siedlisko jest tak specyficzne, że nie przypomina zupełnie naszego wyobrażenia o zbiorowiskach występujących na terenie Polski.  

  

Pastorały młodych liści języcznika zwyczajnego Asplenium scolopendrium 

Rozwinięte liście języcznika zwyczajnego Asplenium scolopendrium 

Forma z ubiegłorocznymi i tegorocznymi liśćmi języcznika zwyczajnego Asplenium scolopendrium 

Siedlisko występowania języcznika zwyczajnego Asplenium scolopendrium 

Liść z zarodnikami języcznika zwyczajnego Asplenium scolopendrium 

Siedlisko języcznika zwyczajnego Asplenium scolopendrium

 

 

* - nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum) jest drugim krajowym gatunkiem paproci posiadającym jedną niepodzielną blaszkę liściową, niezimującą.

Blechnum spicant czyli żebrowiec

 Ta wieloletnia bylina, jedna z najstarszych roślin naczyniowych na Ziemi, jest niezwykle rzadka i ciekawa w rozwoju.  Należy do rodziny podrzeniowatych i jest paprocią spotykaną wzdłuż rzeki Śliwnicy w lasach jodłowych. Podrzeń żebrowiec wraz z niesięźrzałem pospolitym oraz  podejźrzonem księżycowym są paprociami, których nazwy mogą śmiało się znaleźć w najtrudniejszych dyktandach języka polskiego. Podrzeń żebrowiec przez ostatnie lata stał się paprocią, którą zawsze fotografuję, gdy znajduję się w miejscu zwanym "Siwym krzyżem". O każdej porze roku wygląda inaczej, choć liście płonne są zimujące, to liście płodne pojawiają się na wiosnę i późną jesienią po wydaniu zarodników, obumierają. Cykl życiowy można prześledzić na kolejnych zdjęciach. Podrzeń podlega częściowej  ochronie i niestety obserwuje się w ostatnich latach spadek liczby stanowisk występowania tej ciekawej paproci.   

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) w fazie rozwoju pędów wegetatywnych i generatywnych "pastorałów"

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) z rozwiniętymi młodymi pędami

Pionowo wzniesione liście płodne i rozkładające się w poziomie liście płonne podrzenia żebrowca (Blechnum spicant)

Typowy pokrój z widocznym dymorfizmem liści podrzenia żebrowca (Blechnum spicant)

Pokrój rośliny w okresie przedwiośnia z widocznymi obumarłymi liśćmi zarodnionośnymi podrzenia żebrowca (Blechnum spicant)

Płonne i płodne liście podrzenia żebrowca (Blechnum spicant)

Nasz największy skrzyp

 Południowy wschód Polski to region gdzie dość licznie występuje skrzyp olbrzymi. Już nazwa wskazuje na jego niepowtarzalny rozmiar we florze Polski. Dorosły człowiek, wchodząc w siedlisko,  jest zdominowany przez ilość i wielkość roślin skrzypu. Tworzy agregacje o dość dużym zagęszczeniu, gdzie dominuje w całości na specyficznym siedlisku. A jak się zadomowi, to przez dziesiątki lat potrafi rosnąć w jednym miejscu, dopóki nie zmienią się warunki wilgotnościowe i świetlne. W łęgu i w wysiękach zboczy wąwozów rzeki Śliwnicy jest dość liczny i stanowi ciekawe urozmaicenie fitocenozy.

Siedlisko skrzypu olbrzymiego (Equisetum telmateia)

Typowy pokrój roślin (Equisetum telmateia)

Pęd zarodnionośny skrzypu olbrzymiego (Equisetum telmateia)

Młode pędy skrzypu olbrzymiego (Equisetum telmateia)

Pochwa liściowa (Equisetum telmateia)

Pęd skrzypu olbrzymiego (Equisetum telmateia)